EXCHANGE 2003′ÜN KURULUMU

 

    Exchange 2003′ün Yenilikleri başlıklı makalemizin ikincisi ile sizlerleyiz. Bir önceki makalemizde size Exchange Server 2003′ü tanıtmış ve Exchange 2003 ile Exchange 2000 arasındaki farklılıklara genel olarak değinmiştik. Bu makalemizde de Exchange Server 2003′ün kurulumu ve kurulumdan sonra meydana gelen değişiklikler konusunda bilgi sahibi olacaksınız.

 

Exchange Server 2003 Sistem ve Donanım Gereksinimleri

 

Makalemizin bu bölümünde Exchange Server 2003 kurulumu için gereken minimum yazılım, donanım ve sistem gereksinimleri hakkında bilgi sahibi olacaksınız.

 

Exchange Server 2003 kurulumu için aşağıdaki tabloda görülen minimum sistem ve donanım gereksinimlerinin karşılanması gerekir. Minimum sistem gereksinmlerinin yanında en iyi performansın alınabilmesi için size ikinci tabloda da önerilen sistem ve donanım gereksinimlerini de liste halinde veriyoruz.

 

Minimum sistem ve donanım gereksinimleri:

 

 

Önerilen Donanım ve Sistem Gereksinimleri

 

 

Network Gereksinimleri

 

Donanım ve sistem gereksinimleri karşıladıktan sonra Exchange Server kurulumu için bir de Exchange Server’ın kurulacağı ortamın network gereksinimlerini karşılamanız gerekir.Şimdi Exchange Server kurulabilmesi için gerekli olan network gereksinimlerini sırayla açıklayalım:

 

• Active Directory servisi kurulu olmalıdır. Exchange Server Active Directory’ye entegre çalıştığından dolayı, network ortamında mutlaka Active Directory servisi kurulu olmalıdır. Active directory kurulu olmayan sistemlere Exchange Server 2003 kurmanız da mümkün değildir.
  

 

• DNS Servisi kurulu olmalıdır. Hepimizin bildiği gibi active directory servisinin sorunsuz çalışması ve isim çözümlemesi yapabilmesi için DNS(Domain Name Service) servisi kurulu olmak zorundadır. Exchange Server’ın da düzgün bir şekilde çalışması ve isim çözümlemesi yapabilmesi için, DNS Servisinin kurulu olması gerekir.
  

 

NOT: Exchange kurulumuna başlamadan önce network yapınızın ve active directory yapısının testi için DCDiag(Domain Controller Diagnostics) ve NetDiag(Network Connectivity Tester) araçlarını kullanabilirsiniz. Bu araçları Windows Server 2003 CD içerisindeki Support\Tools içerisinden Windows Support Tools yükleyerek kullanabilirsiniz. DCDIAG ve NETDIAG kullanımı ile ilgili bilgileri makelemizin sonundaki Ekler bölümünde bulabilirsiniz.

 

• Exchange Server kurulumu yapma yetkisi olan bir kullanıcı hesabına sahip olunmalıdır. Aşağıdaki tabloda Exchange kurulumu için gerekli izinler listelenmiştir:
  

 

                           �

• Üzerine Exchange kurulucak Windows 2000 ve Windows Server 2003′de çalışacak olan bilgisayarlar active directory domainine üye olmalıdırlar.
  

 

• Aynı exchange organizasyonunda olacak bütün exchange server’lar aynı zamanda aynı forest içerisinde olmalıdırlar. Nasıl active directory yapısının sınırlarını forest belirlerse, exchange yapısınının sınırlarını da exchange organization belirler. Her active directory forest içerisinde maksimum bir exchange organization kurulabilir. Ayrıca iki farklı active directory forest da tek bir exchange organization içerisinde birleştirilemez.
  

 

• Ortamda Exchange 2003 Server’a destek verecek Domain Controller ve Global Catalog Server’ların işletim sistemi Windows 2000 ise bunlar üzerinde en az Windows 2000 SP3 ve üzeri veya Domain Controller ve Global Catalog Server’ların işletim sistemi Windows Server 2003 olmalıdır.
  
• Forestprep parametresini active directory forest içerisinde schema master rolüne sahip domain controller hangi domain içerisinde ise sadece o domainde çalıştırmanız yeterlidir. Eğer forestprep parametresini çalıştırdığınız bilgisayarın olduğu domainde schema master rolüne sahip domain controller yoksa sizi uyararak schema master rolü hangi domain’deyse o domainin adını vererek o domainde çalıştırmanızı söyler. Normal şartlarda schema master rolü forest içerisinde ilk kurulan domain controller bilgisayarına aittir. Esasında forestprep için önerilen kullanım, bunun doğrudan schema master rolüne sahip bilgisayar üzerinde çalıştırılmasıdır. Böylece hem daha hızlı ve network trafiği oluşturmadan hem de kolaylıkla active directory schema’ya exchange bilgileri yazılacaktır.
  

 

 

• Exchange Server 2003 kurulacak olan bilgisayarda aşağıdaki servisler kurulu ve aktif olmalıdır:
  
  • Microsoft .NET Framework
    
  • Microsoft ASP.NET
    
  • World Wide Web Publishing Service
    
  • SMTP(Simple Mail Transfer Protocol) Service
    
  • NNTP(Network News Transfer Protocol)
    

 

Windows Server 2003 üzerinde ASP.NET ve .NET Framework default olarak gelmektedir. Bunların kullanılma amacı Exchange Server’a mobil erişimi sağlamaktır. Eğer Exchange Server 2003′ün kurulduğu bilgisayar Windows 2000 Server ise Exchange Setup ASP.NET ve .NET Framework’ü otomatikman yükler.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

EXCHANGE DEPLOYMENT TOOLS ARACI

 

Exchange Server 2003 CD’sini CD sürücüye yerleştirdiğinizde, karşınıza ilk gelen ekranda önceki Exchange sürümlerinden farklı bir Exchange sihirbazı ile karşılaşırsınız. Bu sihirbaz Exchange Deployment sihirbazıdır. Bu yeni gelen sihirbaz sayesinde daha önce hiç Exchange Server 2003 kurmamış, ya da eski versiyon exchange server yazılımı kullananlara Exchange Server 2003 kurulumu yapabilmeleri için adım adım yapılması gereken aşamalar sırayla listelenmiştir. Dolayısıyla bu adımları takip ederek, eksikliklerinizi tamamlayıp Exchange Server 2003 kurulumu yapmanız son derece kolaylaştırılmıştır.

 

Örneğin biz burada active directory yapısında ilk exchange organizasyonunu kuracağımız için kendi ihtiyacımıza gore Exchange Deployment Wizard sihirbazının kullanımına bir göz atalım:

 

1. CD Sürücüye Exchange CD’sini takınca karşımıza aşağıdaki Microsoft Exchange Server 2003 başlıklı Hoşgeldiniz sihirbazı gelir.
   
2. Bu sihirbaz ekranında Exchange kurulum tipimizi seçmek için sağ alt köşedeki Exchange Deployment Tools tıklanır.
   
3. Karşımıza aşağıdaki şekilde gözüken Exchange Server Deployment Tools ekranı gelir. Burada Deploy the first Exchange 2003 Server seçeneği üzerine tıklayarak forest yapısında ilk exchange server kurulum gereksinimlerini getirir.
   

 

 

1. Aşağıda görülen Deploy the first Exchange 2003 Server ekranında mevcut network yapınızın durumuna göre Exchange 2003′e geçiş için uygun seçeneği seçmenizi isteyen seçenekleri getiriyor.
   

Biz burada sıfırdan bir Exchange 2003 organizasyonu kuracağımız için en alttaki seçenek
olan New Exchange 2003 Installation linki üzerine tıklıyoruz. Eğer network yapınızda Exchange 5.5, Exchange 2000 ya da bunların karışımından oluşan bir mail sistem yapınız varsa ve bunu Exchange Server 2003′e yükseltmek istiyorsanız, bu durumda üstteki seçeneklerden size uygun olanı seçmeniz yeterlidir. Bundan sonraki makalelerimizde Exchange’in önceki sürümlerinden Exchange Server 2003′e Yükseltme konusunu ayrıca ele alacağız.

 

1. New Exchange 2003 Installation linki üzerine tıkladığımızda karşımıza aşağıdaki New Exchange 2003 Installation kurulumu için sağlamanız gereken gereksinimler gelir. Sırayla bütün bu gereksinimleri sağladıktan sonra Forestprep ve DomainPrep komutları ile Exchange’in kurulum dosyası olan SETUP.EXE yolu gösterilerek Exchange Server 2003 kurulumu başlatılmış olur.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ADIM ADIM EXCHANGE 2003 KURUYORUZ

 

Exchange 2003 kurulumu için yukarıda bahsi geçen sistem, donanım, yazılım ve network gereksinimlerini karşıladıktan sonra sıra geldi Exchange Server 2003′ün kurulumuna. Exchange Server 2003 kurulumunu üç aşamada gerçekleştireceğiz. Bunlar:

 

• ForestPrep Kurulum Aşaması
  
• DomainPrep Kurulum Aşaması
  
• Exchange Server Uygulamasının Kurulum Aşaması
  

 

EXCHANGE SERVER FORESTPREP KURULUM AŞAMASI

 

Active Directory Schema, active directory yapısı içerisindeki kullanıcı, bilgisayar, grup, printer gibi bütün obje sınıflarının(object classes) ve objelerin alt niteliklerinin (attributes) tanımlandığı ve active directory kurulduktan sonra oluşan model veritabanına verilen isimdir. Örneğin user objesi active directory schema içerisinde tanımlı gelmekte ve biz schema içerisinde tanımlı olan bu bilgiyi kullanarak yüzlerce kullanıcı hesabı oluştururuz. Bir diğer örnek printer objesi. Printer objesi de active directory schema içerisinde tanımlı olarak gelmekte ve biz bunu kullanarak active directory yapısına onlarca printer’ı kurarak paylaşıma açabiliriz.

 

Active Directory schema içerisinde default active directory objeleri haricinde diğer uygulamalara ilişkin bilgiler gelmez. Örneğin active directory normal şartlarda mailbox ya ya da public folder gibi bir exchange objesini tanımaz. Dolayısıyla active directory yapınıza exchange kurabilmeniz için yapmanız gereken işlemlerin başında active directory şemaya exchange bilgilerini yazdırmaktır. Active Directory veritabanına exchange bilgilerini yazdırmak için exchange setup komutunu /forestprep parametresi ile çalıştırmanız gerekmektedir.Şimdi bunu maddeler halinde yapalım.

 

1. Exchange CD’si takılı iken Start menüden Run‘a gelinir ve setup.exe /forestprep komutu uygulanır.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. OK butanuna basarak forestprep kurulumu başlar.
   
2. Karşımıza aşağıdaki Exchange Installation Wizard sihirbazı çıkar.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Next ile ilk aşama geçilir.
   
2. License Agreement ekranında I Agree diyerek lisans anlaşması kabul edilir.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Component Selection ekranında Forestprep kurulumu yaptığınızı göreceksiniz. Forestprep kurulumu ile ilgili Exchange konfigürasyon bilgilerini nereye kuracağınızı da aşağıdan belirleyebilirsiniz.Next ile bir sonraki aşamaya geçilir.
   

1. Karşınıza Microsoft Exchange Server Administrator Account penceresi gelir. Burada Exchange Server’ın yönetiminden sorumlu kullanıcı kim olacaksa o belirlenir. Önerilen active directory domain administrator kullanıcısını da exchange administrator olarak kullanmanızdır. Eğer farklı bir kullanıcı hesabı atayacaksanız, kullanıcı hesabının Enterprise Admins, Schema Admins
   ve Domain Admins gruplarına üye olması gereklldir. Biz administrator kullanıcısını exchange admin olarak atama yapıyoruz.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Next ile bir sonraki aşamaya geçince Forestprep kurulum süreci başlar ve Exchange bilgileri active directory schemaya güncellenir ve 10 adımlık süreçten sonra Finish ile Forestprep kurulumu tamamlanır.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

EXCHANGE SERVER DOMAINPREP KURULUM AŞAMASI

 

DomainPrep parametresi ile setup’ı çalıştırarak kendi domaininiz içerisinde Exchange server’larla ilgili gerekli grupların ve izinlerin oluşturulması sağlanmış olur. DomainPrep aşamasında sonra aşağıdaki gruplar oluşur.

 

• Exchange Domain Servers: Domain içerisinde kurulu olan bütün exchange server’ların üye olduğu bir global gruptur.
  
• Exchange Enterprise Servers : Bütün forest yapısı içerisindeki domainlerin Exchange Domain Servers global gruplarını içeren bir domain lokal gruptur.
  

 

• Domainprep aşağıdaki domainlerde çalıştırılmalıdır:
  

 

• Root Domain içerisinde
  
• Exchange Server 2003 kurulacak tüm domainlerde
  
• Kendi domaininde Exchange Server 2003 kurulu olmayan, fakat domain içerisinde mailbox-enabled ya da mail-enabled kullanıcı, grup ya da kontak hesaplarını oluşturmak isteyen domainlerde.
  

 

Şimdi de sırayla DomainPrep kurulum aşamalarını inceleyelim.

 

1. Start menüden Run’a gelip aşağıda görülen setup.exe /domainprep komutunu çalıştırın.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Karşımıza aşağıdaki Exchange Installation Wizard sihirbazı çıkar.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Next ile ilk aşama geçilir.,
   
2. License Agreement ekranında I Agree diyerek lisans anlaşması Kabul edilir.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Component Selection ekranında Domainprep kurulumu yaptığınızı göreceksiniz. Domainprep kurulumu ile ilgili Exchange konfigürasyon bilgilerini nereye kuracağınızı da aşağıdan belirleyebilirsiniz.Next ile bir sonraki aşamaya geçilir.
   

 

 

 

1. Karşınıza Component Progress penceresi gelir ve bize önemli bir uyarı verir. Bu uyarıda active directory içerisindeki Pre-Windows 2000 Compatible Access grubuna Exchange Domain Servers grubunun üye olacağını ve bunun bir güvenlik açığı olduğunu bildiriyor. Çünkü Pre-Windows 2000 Compatible Access grubunun üyeleri içerisinde Everyone grubu da yer almaktadır. Dolayısıyla domaininizi daha güvenli hale getirmek için gereksiz kullanıcıların Pre-Windows 2000 Compatible Access grubundan çıkarılması gerektiği uyarısını veriyor. Bu uyarıyı okuyup OK ile geçiyoruz.
   

 

1. DomainPrep kurulumu Finish ile tamamlanır.DomainPrep kurulumu tamamlandıktan sonra Active Directory Users and Groups içerisinde Exchange ile ilgili Exchange Domain Servers ve Exchange Enterprise Servers gruplar gelir.
   

 

 

 

Exchange Server Uygulamasının Kurulum Aşaması

 

Forestprep ve DomainPrep kurulum aşamalarından sonra sıra geldi Exchange Server uygulamasının kurulumuna. Bu süreçte hiç parametre kullanmadan Exchange Server setup.exe komutu ile kurulumu başlatacağız. Şimdi bu aşamaları adım adım görelim :

 

1. Aşağıda görüldüğü gibi Start menüden Run’a exchange setup.exe komutu yazılarak çalıştırılır.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Karşımıza aşağıdaki Exchange Installation Wizard sihirbazı çıkar.
   

1. Next ile ilk aşama geçilir.,
   
2. License Agreement ekranında I Agree diyerek lisans anlaşması Kabul edilir.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Component Selection ekranında exchange kurulum seçenekleri karşımıza gelir. Burada üç tip kurulum çeşidi vardır. Bunlar : Typical, Custom ve Minimum . Default olarak gelen seçenek Typical seçeneğidir. Typical kurulumda aşağıdaki şekilde de görüldüğü gibi Microsoft Exchange Messaging and Collaboration Services ve Microsoft Exchange System Management
   Tool‘lar yüklenir.
   

 

 

 

 

 

İsteğe bağlı olarak diğer komponentlerin yüklenmesi için kurulumu özelleştirebilirsiniz. Bunun için de Custom kurulum seçeneği seçilir.

Custom seçeneği seçildikten sonra aşağıdaki seçeneklerden istediklerinizi ekleyeceğiniz seçeneğin hizasında gözüken aşağı yöndeki ok tuşuna basarak Install seçeneğini seçmeniz yeterlidir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Minimum seçeneği seçildiğinde ise sadece Microsoft Exchange Messaging and Collaboration Services komponenti otomatik olarak kurulur.    �

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Bu aşamada Exchange 2003′ün default komponentlerini kurmak için Typical seçeneği seçili iken Next butonuna tıklıyoruz. Bir sonraki adımda karşımıza Installation Type penceresi gelecektir.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu ekranda yeni bir Exchange organizasyonu kurmak için üstteki seçenek olan Create a new Exchange Organization seçeneği, mevcut bir Exchange 5.5 yapısı varsa buraya Exchange 2003′ü katmak için de alttaki seçenek olan Join or upgrade an existing Exchange 5.5 Organization seçeneğini kullanmalısınız. Bir sıfırdan yeni bir Exchange organizasyonu kurduğumuz için üstteki seçenek olan Create a new Exchange Organization seçeneğini seçili iken Next butonuna tıklıyoruz.

 

1. Bizden exchange organizasyonunun adını isteyen Organization Name ekranı karşımıza gelir.
   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Default olarak Exchange Server 2003 organization adı olarak First Organization verir. Tabii bunu isterseniz değiştirebilirsiniz. Buraya genelde firma ismi yazılır.Örneğin MAYASOFT gibi.

 

1. Next ile bir sonraki aşamaya geçtiğimizde karşımıza Licensing Agreement başlıklı lisans anlaşması penceresi gelir.
   

I agree seçeneği seçilerek lisans anlaşması kabul edilir ve Next ile bir sonraki aşamaya geçilir. Karşımıza Installation Summary penceresi gelir ve bize şu ana kadarki yaptığımız ayarlamalarla ilgili bir özet bilgiyi raporlar. Eğer yanlış bir ayar yaptıysanız bu aşamada geri dönerek düzeltebilirsiniz.

 

Ayrıca bu aşamada Exchange Server 2003′ün kurulacağı yer de belirlenir. Next butonuna bastığınızda aşağıda şekli görülen exchange kurulumunun başladığını göreceksiniz.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. Kurulum tamamlandıktan sonra Finish ile işlem tamamlanır.
   

 

EXCHANGE SERVER 2003 KURULDUKTAN SONRA

SİSTEMDE MEYDANA GELEN DEĞİŞİKLİKLER

 

Exchange Server kurulduktan sonra sistemde belli başlı bazı değişiklikler meydana gelmektedir. Şimdi bu değişikliklere sırayla bakalım:

 

• Start menüden Programs’a Microsoft Exchange program menüsü gelir.
  

 

 

Bu menüde Exchange Server 2003 yönetiminin yapıldığı Exchange System Manager yönetim aracının kısayolunun eklenmesinin yanında Active Directory Users and Computers kısayolunun da buraya geldiği görülmektedir.

 

 

System Manager kısayoluna tıkladığımız zaman karşımıza exchange yönetiminin yapıldığı Exchange System Manager ekranının geldiğini göreceksiniz.

Exchange Server 2003′ün System Manager ekranı Exchange 2000′in System Manager ekranına göre benzer bir yapıya sahiptir. Tabii bu yönetim konsolu içerisindeki özellikleri ilerleyen makalelerde ayrıca ele alacağız.

 

• Administrative Tools’dan Services konsoluna Microsoft Exchange ile başlayan servisler gelecektir.
  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu servisler içerisinde ana servis olan Microsoft Exchange System Attendant servisidir. Bu servisi
durdurduğunuzda diğer servisler de otomatik olarak duracaktır.

 

• Program Files içerisine exchange konfigürasyon bilgileri ve exchange veritabanlarını tutan exchsrvr klasörü gelir.
  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Exchsrvr klasörü içerisinde default veritabanının tutulduğu klasör MDBDATA klasörüdür.

 

• Active Directory Users and Computers içerisinde yeni bir kullanıcı oluşturmayı denediğiniz zaman password aşamasından hemen sonra karşınıza aşağıdaki şekilde gözüken Create exchange mailbox seçeneği gelir.
  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Burada Alias name‘e mailbox adı, server kısmından mailbox’ın depolanacağı exchange server bilgisayarı, mailbox store’dan da mailbox’ın depolanacağı mailbox store adı seçilir ve mailbox oluşturma işlemi tamamlanır.

 

• Diğer yanda Active Directory Users and Computers içerisinde kullanıcı ya da grup objeleri üzerinde mouse’un sağ tuşuna bastığınızda Exchange Tasks menüsünün geldiğini göreceksiniz. Bu menüyü kullanarak mailbox oluşturma, silme, mail adresi atama gibi işlevleri yerine getirebilirsiniz.
  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

• Exchange Server kurulduktan sonra meydana gelen bir diğer değişiklik de mailbox sahibi olan kullanıcıların Properties’ine girdiğinizde exchange ile ilgili tabların geldiğiniz göreceksiniz. Aşağıdaki şekilde mailbox olan bir kullanıcı ile olmayan bir kullanıcının tabları arasındaki farkı görmektesiniz. Mailbox sahibi olan kullanıcıların Properties’lerine Exchange General, Exchange Advanced, Exchange Features ve E-mail adress tablarının geldiğini göreceksiniz.
  

• Exchange kurulduktan sonra meydana gelen bir diğer değişiklik de IIS(Internet Information Services) konsolu içerisindeki Default Web Site altına gelen Exchange sanal dizinidir(virtual directory). Bu sanal dizin sayesinde exchange server üzerindeki mailbox’ınıza OWA(Outlook Web Access) üzerinden erişim sağlanmış olur.
  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir makalemizin daha sonuna geldik. Exchange Server 2003′ün Yenilikleri isimli makale serimizin ikincisi ile sizlerleydim. Bu makale serimiz uzun soluklu bir çalışma. Bundan sonraki konularda artık Exchange Server 2003′ün yönetimi ile ilgili daha detaylı bilgilere sahip olacaksınız.

Bir sonraki makalemizde buluşmak üzere, soru ve eleştirileriniz için mail adresim mesutaladag@mayasoft.com.tr .

EKLER BÖLÜMÜ

 

DCDIAG KULLANIMI:

 

DCDiag ile domain controller testi yapabilirsiniz. Bunun bir örneğini aşağıda görüyorsunuz. Domain Controller bilgisayarlarını, replikasyon yapısını, DNS Server’ı kontrol ediyor ve eğer sorun yoksa Passed ibaresi ile sorun olmadığını, Failed ifadesi ile de sorun olduğunu ya da o servisin kapalı olduğunu size bildirmektedir.

Resim DCDIAG1

 

Ayrıca DCDIAG ile sadece istediğiniz bilgilerin test edilmesini de sağlayabilirsiniz. Örneğin, aşağıda sadece active directory yapısının toploji testi yapılıyor ve size active directory yapısındaki site ve partition bilgileri ile ilgili bir raporlama yapılıyor.

 

Resim DCDIAG2

 

NETDIAG KULLANIMI:

 

NetDIAG aracı kullanılarak hem lokal bilgisayarınızın hem de network ortamının testi yapılabilir.

 

Resim NETDIAG1

 

Ayrıca NETDIAG ile sadece istediğiniz bilgilerin test edilmesini de sağlayabilirsiniz. Örneğin, sadece server bilgisayarınızın ip konfigürasyonu ya da domain controller listesinin testinin yapılmsı gibi.

SORU : Lisansli ve administrator olarak kullanilan bir XP Home –Turkce isletim sisteminin Workgroup degistirme yeri disable olarak duruyor. Arastirmalarima gore Workstation services’i calismayinca oluyormus. Trojan ve virus taramasi yaptim, xp sp 2’yi tekrardan kurdum. Alternative bir cozum yolu var mi?

CEVAP :

1. Masaustunde My Network Places uzerinde sag tus Properties’e tiklayin.
2. Karsiniza gelen pencerede Local Area Connection uzerinde sag tus Properties tiklayin.
3. Gelen listede Client for Microsoft Networks varmi? Eger yoksa Install deyip Client tiklayip, Client for Microsoft Networks yukleyin.
4. Tekrar Workgroup adini degistirmeyi deneyin

 

EXCHANGE 2003′e Genel Bakış

 

Bu makalemizle Microsoft^® Exchange Server 2003 yenilikleri hakkında önemli bilgiler bulacağınız Exchange Server 2003 Makaleleri Serisinin ilkiyle sizlerleyim. Bu makalemizde Exchange Server 2003 içerisindeki yeni özellikleri tanıtmak ve bu yeni özelliklerin kullanımı ile ilgili temel bilgileri vermeyi amaçlıyorum. Bu makalemiz Exchange 2003 kullanan, yöneten ve test aşamasında olanlar için faydalı bir kaynak olacak olan exchange makale serimizin başlangıcıdır. Çok iyi seviyede bir Exchange 2000 bilgisi olanlar için daha da faydalı olacaktır.

 

Sorularınız ya da olumlu, olumsuz eleştirilerinizi için mail adresim mesutaladag@mayasoft.com.tr.

 

Exchange 2003′e Giriş

 

Kod adi Titanium olarak çıkan Microsoft^® Exchange Server 2003, Microsoft Exchange 2000 Server kod tabanı üzerinde geliştirilmiş, Exchange 2000 Server’a göre sağlamlık(reliability), yönetilebilirlik ve güvenlik(security) olarak yeni ve geliştirilmiş özellikleri olan bir ürün olarak karşımıza çıktı.Exchange 2003, Exchange 2000 ile aynı veritabanı teknolojisini üretilmiş bir üründür. Microsoft’un standart Extensible Storage Engine(ESE) veritabanına bağlı olarak Joint Engine Technology (JET) üzerine inşa edilmiş bir teknolojidir.

 

 

Exchange Server 2003, Microsoft Windows Server^™ 2003 ile çalışacak şekilde tasarlanmış ilk Exchange ürünü. Windows Server 2003 üzerinde çalışan Exchange 2003; Windows Server 2003′ün getirdiği bir çok yeni özellik ve eskiye göre geliştirilmiş Windows Server 2003 tarafındaki yeniliklerden de yararlanmaktadır. Windows Server 2003′ün artırılmış RAM desteği, Microsoft Active Directory^® dizin servisi için daha az replikasyon trafiği oluşturmasi ve Active Directory değişikliklerinde geriye dönüşü daha kolay bir ürün olmasi gibi özellikler Exchange Server 2003′ün de daha verimli ve sağlam çalışmasını sağlamıştır.

 

Windows Server 2003′ün Volume Shadow Copy, forestlar arasi Kerberos kimlik denetim desteği gibi diğer özellikler de Exchange Server’ın gelişimine katkıda bulunan özellklerdir. Exchange 2003, Windows Server 2003 işletim sisteminin üzerinde çalışabildiği gibi, Windows 2000 Server’in Service Pack 3 ve üzeri sistemlere de kurulabilmektedir.

 

Exchange 2003, Microsoft Office Outlook^® 2003 ile birlikte çalıştığında bir takım eskide olmayan cache mod senkronizasyonu, client taraflı performans izleme ve RPC over HTTP gibi özelliklerin de kullanılmasını sağlamaktadır. (RPC over HTTP kullanicilarin bir VPN(Vitual Private Network ) Tunnel bağlantısına gerek olmadan internet üzerinden kendi Exchange Server’larina bağlanmalarını sağlamaktadır.)

 

Exchange 2003 ile mailbox veritabanlarina laptop, web browser arayüzleri, Pocket PC, smart phone gibi çok sayıda cihazdan daha kolay ve hızlı bir biçimde erişim sağlanmıştır. Exchange Server 2003 mobil aygıtlardan erişimi kendi üzerinde bütünleşik olarak getirmektedir. Exchange 2000 Server zamanında mobil cihazlardan mail server’a erişim ayrıca kurulan Mobile Information Server 2002 ile sağlanırken, artık bu hizmet Exchange 2003 tarafından verilmektedir.

 

 

Exchange 2003, email mesajları içerisinde gelen virüslere karşı da yeni antivirüs teknolojilerine destek vermektedir. Bu özellikler Exchange 2003 içerisinde gelen virüs tarama API’leri sayesinde gerçekleştirilmektedir.

 

Exchange 2003 ile gelen en büyük gelişme yeni Microsoft Outlook Web Access(OWA) client yazılımıdır. Görsel olarak Outlook 2003 ile hemen hemen aynı arayüze sahip bir üründür. Bunun yanında dial-up gibi düşük hatlar üzerinden bağlananlar için de daha basitleştirilmiş, grafiği yüksek olmayan OWA sürümleri de mevcuttur.

 

Windows Server 2003 ve Outlook 2003′ün getirdiği yeni özellikler biraraya geldiğinde, Exchange 2003 daha sağlam, zenginleştirilmiş özelliklere sahip, kolayca genişletilebilen ve yönetilebilen, uç noktalar arası bir mesajlaşma sistemidir.

 

 

 

Exchange 2003 Çalışma Ortamı

 

Exchange 2003′ün Desteklediği İşletim Sistemleri

 

Exchange 2003 Windows Server 2003 ve Windows 2000 Server SP3 ve sonrası sistemler üzerinde çalışır. Fakat Exchange 2003 en performanslı ve optimum verimi Windows Server 2003 sistemler üzerinde sağlamaktadır. Gerçekten bakıldığında bazi Exchange 2003 özellikleri Windows Server 2003 işletim sisteminin getirdiği özelliklere gereksinim duymaktadır.

 

Exchange 2003; Windows 2000 native, Windows Server 2003 native, veya Windows 2000 mixed moda çalışan tüm Active Directory forest ortamlarinda ve Windows Server 2003/2000 forest yapısında çalışabilmektedir. Windows 2000 domain controller bilgisayarlari ve global catalog server’larinin oldugu bir ortamda, Exchange 2003′ün kullandığı domain controller ve global catalog server’lar Windows 2000 SP3 veya sonrasinda çalıştırılması gerekir. Bu gereksinim hem Exchange 2003 server’ları hem de Active Directory Connector (ADC)’ün Exchange 2003 versiyonu için önemlidir. Exchange 2003 ile gelen ADC(Active Directory Connector)’nin Windows 2000 SP3 altında çalışan sistemlerle çalışma desteği yoktur.

 

NOT: Exchange 2000 SP2 ve sonrasi Windows Server 2003 domain controller’larin ve global catalog server’larin yönettigi bir domainde desteklenmesine ragmen, Exchange 2003, Windows Server 2003 üzerinde çalışabilen ilk Exchange sürümü olduğundan, Exchange 2000 Windows Server 2003 üzerinde çalışmaz.

 

Önceki Versiyonlarla Aynı Ortamda Çalışma ve Upgrade

 

Exchange 2003, önceki exchange sürümlerinden Exchange Server 2000 ürünü ile aynı ortamda çalışmayı desteklemektedir. Fakat Exchange 5.5 ile sadece Exchange 2003 mixed modda çalışırken haberleşme desteği verir.

 

Exchange 2000′den Exchange 2003′e yükseltme için önerilen yöntem yerinde yükseltme(in-place upgrade) yapmaktır.

 

Buna karşın Exchange 5.5 server için ise yerinde yükseltme(in-place upgrade) desteği vermemektedir. Yani doğrudan Exchange 5.5′den Exchange 2003′e upgrade yapamazsınız. Exchange 5.5′den Exchange 2003′e upgrade yapmak için, öncelikle Exchange 2003 server bilgisayarını kurarken mevcut Exchange 5.5 site içerisine dahil etmeniz gerekir. Daha sonra mailbox gibi Exchange 5.5 üzerindeki kaynakları Exchange 2003 server bilgisayarına taşımanız gerekir. Exchange 2003 ile gelen Exchange Server Deployment Tools sihirbazını kullanarak Exchange 5.5′den Exchange 2003′e adım adım migration yani geçiş yapabilirsiniz.

 

Tabii ki eğer migration değil de upgrade yapacaksanız, bunun için Exchange 5.5′i önce Exchange 2000 Server’a, daha sonra da Exchange 2003 Server’a upgrade etmeniz gerekir.

NOT: Bundan sonraki makalelerimizden birinde de Exchange 5.5′den Exchange 2003′e migration ve upgrade adımlarını beraber gerçekleştireceğiz.

 

Exchange 2000 Server ilk çıktığında, Exchange 5.5′den dogrudan yerinde upgrade’i desteklemesine rağmen, daha çok migration tercih edildi. Exchange 2000′i Exchange 5.5 site içerisine dahil edip, mailbox objelerini Exchange 5.5′den Exchange 2000′e taşıyarak yaptığımız geçişler hem güvenli daha güvenli hem de daha saglam olduğu için daha çok tercih edilen bir yükseltme yöntemiydi.

 

Exchange 2003′de Kalkan Özellikler

 

Bu makalemizde Exchange 2003 ile yeni gelen özelliklerin yanında, Exchange 2000′de olan fakat Exchange 2003′de kalkan özelliklerden de bahsedeceğiz. Aşağıda liste halinde verdiğimiz özellikler artık Exchange 2003 ile kalkmış ya da yerini yeni ürünlere bırakmıştır.

 

• Lotus cc:Mail ve MS Mail Connector desteği
  
• Real-time Collaboration Özellikleri
  
• M: Sürücüsü
  
• Key Management Service(KMS)
  

Lotus cc:Mail ve MS Mail Connector

 

Lotus cc:Mail ve MS Mail Connector komponentleri artık Exchange 2003 ile gelmemektedir. Exchange 2003 System Manager kullanarak, Exchange 2000′de olduğu gibi MS Mail ya da cc:Mail connector yönetimi Exchange 2003′de desteklenmemektedir. Bunlarin yonetimini yapmak istiyorsanız Exchange 2000 SP3 veya sonraki versiyonlarda çalışan bir System Manager kullanmanız gerekmektedir.

Eğer mevcut Exchange 2000 server yapınızı Exchange Server 2003′e upgrade yapacaksanız ve bu konnektörlerin her ikisi ya da herhangi bir tanesi kurulu ise, upgrade’e başlamadan once Exchange 2000 Setup programını kullanarak bu konnektörleri kaldırmanız gerekmektedir Eğer bu konnektör servislerini kullanmaya devam etmek istiyorsanız, bu konnektörlerin kurulu olduğu Exchange 2000′de çalışan bilgisayarınızı Exchange 2003′e upgrade etmemeniz gerekir. Onun yerine şirket networkünüzde başka bir bilgisayar üzerine Exchange Server 2003 kurmanız gerekir.

 

Gerçek Zamanlı Haberleşme ve Yardımlaşma

(Real-Time Collaboration) Servisleri

 

Exchange 2000; chat, Instant Messaging, conferencing (Microsoft Exchange Conferencing Server kullanarak), multimedia messaging (unified messaging olarak da bilinmektedir) gibi çok sayıda gerçek zamanlı uygulamalara destek vermektedir.Bütün bu özellikler Exchange 2003′den kaldırıldı. Kod adı Greenwich olan yeni bir gerçek zamanlı (real-time) haberleşme ve yardımlaşma sunucusu geliştirildi ve Exchange 2000′de biraz önce bahsettiğimiz çoğu servisi kendi içerisinde barındırmaktadır. Cc:Mail ve MS Mail konnektörlerde olduğu gibi üzerinde real-time collaboration servisleri kurulu olan bir Exchange 2000 Server’ın da Exchange Server 2003′e upgrade’i mümkün değildir.Dolayısıyla upgrade’e başlamadan önce bu servislerin de kaldırılması gerekir.

 

( M: ) SÜRÜCÜSÜ

 

Exchange veritabanı deposu (\\.\BackOfficeStorage\domainadi) yolunu Exchange 2000′de M sürücüsü olarak map ediyordu. M: sürücüsünün map işlemi de artık Exchange 2003 ile kalktı. Fakat Exchange 2000′de M sürücüsünün kullandığı dosya sistemi hala korunuyor. Dolayısıyla örneğin, mail.mayasoft.com adresindeki bir mailbox icerigine komut satirina aşağıdaki komutu yazarak erişebilirsiniz:

dir \\.\BackOfficeStorage\mail.mayasoft.com\mbx

M sürücüsünün kalkmasının nedeni, bazı durumlarda mailbox store, dosya sistemi operasyonlarından dolayı bozulabiliyordu. Örneğin M sürücüsü üzerinde dosya seviyesinde tarama yapan bir virus tarama programı veya sürücüdeki bir dosya yedekleme programı yapıyı bozabiliyordu. Exchange 2000′de de isteğe bağlı olarak M sürücüsünü kapatabiliyordunuz. Exchange 2000′de M sürücüsünün kapatılması ile ilgili geniş bilgiyi http://support.microsoft.com/?kbid=305145
adresindeki
“HOW TO: Remove the IFS Mapping for Drive M in Exchange 2000 Server” başlıklı makaleden
edinebilirsiniz.

 

Key Management Service (KMS)

 

Exchange 2000′de Windows 2000 Certificate Services ile birlikte çalışan ve Exchange 2000 Server üzerinde sertifika uygulamasını gerçekleştirmek için kullanılan Key Management Service adında bir servis kullanılırdı. KMS vasıtasıyla, güvenli mesajlaşma yapısı adı verilen public key infrastructure (PKI) sistemi oluşturulurdu. PKI aktif iken, kullanıcılara imzalı ve şifrelenmiş mesajlar göndererek daha güvenli bir haberleşme yapısı oluştururduk.

 

Exchange 2003′de artık Key Management Service de yok. Exchange 2003 standart X.509v3 sertifika standardına destek veren ve X.509v3 sertifikalarını kullanan PKI çözümlerine destek veriyor. Örneğin, Windows Server 2003 işletim sistemi üzerinde gelen PKI servislerini KMS yerine kullanabilirsiniz. Windows Server 2003 PKI, Exchange 2000′de KMS’nin yaptığı key arşivleme ve key kurtarma görevlerini de kendisi yapmaktadır.

 

 

Exchange Server 2003′ün yeniliklerini daha detaylı ve uygulamalı olarak tanıtacağımız ileriki makalelerimizde buluşmak dileğiyle…

SORU : serverda sadece domain administrator  a paylaştırılmış bir klasorum var..  Ben de bu gruba uyeyim.. Kendi b.sayarımdan grmek istedigim klasore kullanma izniniz yoktur diyor girmiyor..  Ayrıca effective permissionstan baktıgımda tüm yetkilerin oldugunu görüyorum kendi kullanıcımda.. Birkaç kez gldi başıma.. Neden olabilir sizce.. Normalde klasoru everyone read permission ile paylaştırıp security de sadece admine yetki versem bu şekilde de olur mu?

CEVAP : Ag uzerinde paylastirilmis bir klasor icin ag uzerinden erisimde gecerli olan yetkiler; paylasim izinleri ile NTFS izinleri arasinda en kisitli olani alir.

Biraz acarsak; ornegin Data klasorunu Sharing tabindan paylasima actiniz.Ve Sharing tabindaki Permissions bolumunden Everyone:Read verdiniz. (Bu arada sharing tabindan verilen izinlere Paylasim İzinler (Share Permissions) adi verilir. Security tabindan da kullaniciya Full Control NTFS izni verdiniz. Bu durumda ag uzerinden bu kullanici Data klasorune erismek istediginde gecerli olan izin Read’dir. Cunku Sharing tabindan kullanici icin Read, Security tabindan da Full Control geliyor. Bu ikisi arasinda en kisitlayici olan Read’dir. Dolayisiyla kullanici sadece okuma yapar.

 

Diger yandan hem sharing hem de Security tablarinda; kullanicinin kendisine ayri, uye oldugu gruplara ayri yetki verdiginizde her birinde kullanici icin gerekli izin tum izinlerin toplamidir. Ornegin; Sharing tabinda User:R, Group1:Change verdiginizde Sharing yetkilerinde kullanici icin gecerli olan izin Read+Change=Change yetkisidir. Ayni sekilde Security tabinda User:Modify , Group:FC verdiginizde, kullanici icin gecerli NTFS Security yetkisi FC olur. Kisacasi hem Share Permissionlar hem NTFS permissionlarin kendi icerisinde toplami alinir ve ag uzerindeki toplam yetkiye karar verirken Share ile NTFS toplam izinleri karsilastirilip en kisitlayici olan izin gecerlidir.

 

Deny izni butun izinlerin ustunde oldugunu unutmayin. Ornegin kullanicinin uye oldugu bir gruba Deny versem ve kullaniciya ya da kullanicinin uye oldugu digger gruplara da FC versem, kullanici icin gecerli izin Deny dir.

 

Dolayisiyla ag uzerindeki paylasimlarda hem Sharing tabindaki Permissions hem de Security tabindaki NTFS izinlerini dikkatli olarak ayarlamalisiniz.Genelde Sharing tabindan Change ya da FC verilir ve bu yetkiler Security tabindan NTFS izinlerle kisitlanir.Tabii bazen bu durum degisebilir.